آیا سرنوشت گل لاله در انتظار بیت کوین است؟

شاید داستان معروف حباب قیمتی گل لاله را شنیده باشید. جنون گل لاله[۱] به دوره‌ای در عصر طلایی هلندی (مابین سال‌های ۱۶۳۴ تا سال ۱۶۳۷ میلادی) گفته می‌شود که قیمت پیاز گل لاله به سطح فوق‌العاده بالایی ترقی کرد و سپس به طور ناگهانی سقوط کرد. جنون گل لاله اولین حادثه حباب اقتصادی و یکی از سه حباب اقتصادی بزرگ در تاریخ معاصر اروپا به شمار می‌آید.

جنون گل لاله با آنچه این روزها در مورد بیت‌کوین در حال رخ دادن است مشابهت‌های زیادی دارد و همین باعث شده است که بسیاری از اقتصاددانان از جمله برنده جایزه نوبل اقتصاد، جوزف استیگلیتیز، بیت‌کوین و سایر رمزارزها را نوعی حباب اقتصادی بدانند. در شکل گیری حباب های اقتصادی شرایط زیر اتفاق می افتد:

الف) اولین عامل در حباب‌های اقتصادی، عدم توازن بین عرضه و تقاضا است. اگر این توازت وجود داشته باشد، حبابی شکل نمی‌گیرد. در مورد پیاز گل لاله، اگر هر پیاز را می کاشتید بعد از گذشت یک سال تنها دو پیاز جدید تولید می‌شد، که این با تقاضای به وجود آمده برای سودآوری مطابقت نداشت، در نتیجه دائم قیمت بالاتر می‌رفت. در مورد بیت کوین هم، این نکته که بیش از بیست و یک میلیون بیت‌کوین به وجود نخواهد آمد و تا حالا بیش از شانزده میلیون بیت کوین استخراج شده است و بخش عمده ای از بیت کوین ها هم از چرخه تبادل خارج شده و یا به صورت دارایی نگهداری می شوند، موجب افزایش قیمت نجومی آن شده است.

ب) برای به وجود آمدن حباب اقتصادی، معمولا قول اولیه‌ای که پیرامون تولید ارزش برای یک کالا داده شده است، فراموش می‌شود و سودآوری در آینده دلیل خریداران می‌شود. به عبارت دیگر بیشتر خریداران و فروشندگان دلال هستند و کسی ارزش اصلی را از کالا طلب نمی‌کند. در مثال گل لاله ابتدا زیبایی آن برای اقشار عمدتا ثروتمند، ارزش ذاتی پیاز گل لاله بود. اما در طول زمان، این ارزش ذاتی جایگزین افزایش قیمت در زمان کوتاه شد. یعنی در ابتدا گل لاله برای زینت بخشی قصرهای ثروتمندان استفاده می‌شد. اما بعد از سه سال قیمت پیاز آن با خود قصرها برابر شد چون هر کس می‌خرید، می‌توانست در مدت کوتاهی با قیمت بالاتر آن را بفروشد و هدف از خرید آن دیگر به هیچ وجه استفاده از زیبایی آن نبود و کم عقلی محض بود اگر کسی این پیاز را برای گل آن می‌کاشت، تمام افراد آن را برای سوددهی می‌خریدند. در مورد بیت کوین هم، وعده اولیه ابزاری برای تبادل کالا و خدمات بوده است. اما تورم منفی بالایی که این ارز جدید دارد (یعنی کالا و خدمات در برابر آن با شدت در حال ارزان شدن هستند)، آن را فاقد قابلیت ایجاد این ارزش پایه (مانند پیاز گل لاله) کرده است.

ج) آخرین نشانگان یک حباب اقتصادی، هجوم افراد بدون اطلاعات از صنایع نامرتبط است. در حباب پیاز گل لاله، صنعت‌گران و کارگاه‌های صنعتی نیز با فروش مایملک خود در این بازار وارد شدند تا بتوانند سود بیشتری از کار معمولشان ببرند. این نشانه‌ هم برای بیت کوین اظهر من الشمس است و اصطلاحا جنون بیت‌کوین[۲] نامیده می‌شود و هر روز افرادی که خانه، ماشین و کسب و کارشان را می‌فروشند تا وارد این بازار شوند بیشتر می‌شود.

با این شرایطی که بر بیت‌کوین گذشته است، شاید تا قیمت‌های خیلی بالاتر هم بتواند برود، ولی سرنوشت حباب‌ها آن را به شدت تهدید می کند: ترکیدن!

 ترکیدن حباب بیت کوین اگر واقعا بزرگ شده باشد ممکن است بحرانی بزرگتر از بحران ۲۰۰۸ برای اقتصاد جهان درست کند. اما آیا راهی وجود دارد که بیت‌کوین بتواند از سرنوشت محتوم ترکیدن حباب رهایی یابد؟ به نظر نگارنده این راه وجود دارد و ممکن است در طی سناریویی مدیریت شده این اتفاق بیافتد.

در درجه اول بیت کوین باید بتواند به وعده‌ای که داده است عمل کند و آن وعده این است که بیت کوین یک ارز باشد و نه دارایی. تا زمانی که بیت کوین به عنوان دارایی نزد مردم معرفی شود، حباب خواهد بود و اکر به صورت ارز دربیاید دیگر حباب نیست. خصوصیت ارز، این است که در عین حالی که تورم مثبت بالایی ندارد تورم منفی بالایی نیز ایجاد نمی کند. عمده نقدهایی که به ارزهای فیات[۳] می‌شود این است که این ارزها، با تورم مثبت، جیب دارندگان آن (یعنی مردم) را به نفع ایجاد کنندگان ارزها (یعنی دولت‌ها) خالی می‌کنند. اما بیت کوین گویی از آن طرف بام افتاده است و دارندگانش را دائم ثروتمندتر می‌کند که این خصوصیت یک ارز خوب نیست.

نکته دوم در توان فنی تایید تراکنش بیت‌کوین است، که در حال حاضر بین ده دقیقه تا چند ساعت طول می‌کشد و این زمان برای بکارگیری آن محدودیت‌های بزرگی ایجاد می‌کند. البته در این مورد راه حل ها و رمزارزهای جدیدی در حال گسترش هستند که این مشکل را حل می‌کنند.

اما مورد اول چطور قابل حل شدن است؟

مشاهدات روزهای اخیر نشان می‌دهد که عرضه بیت‌کوین در بازار فیوچرز  و بازارآپشن  شیکاگو  و برنامه‌ریزی برای ارائه آن در بازار نزدک نیویورک در ماه ژانویه، باعث کاهش نوسان‌های شدید در قیمت بیت‌کوین شده است. اما ایجاد ارتباط بین این ارز با سایر دارایی‌ها، کالاها و خدمات احتمالا باز هم جلوی رشد و نوسان آن را می‌گیرد، که برای این کار نیاز به رشد مقررات و قوانین مرتبط وجود دارد. در عین حال، در طرف عرضه نیز، با ظهور رمز ارزهای جدید، جلوی کمبود شدید عرضه در برابر تقاضا گرفته خواهد شد.

لذا این امکان وجود دارد که بیت کوین و سایر رمزارزها بتوانند از دام حباب برهند اگر راه برای تبادل آن‌ها با دارایی‌های مشهود و نامشهود از طریق وضع مقررات باز شود و همچنین بیت کوین موقعیت انحصاری فعلیش را در بین رمز ارزها تعدیل کند و سایر رمز ارزها هم همانند بیت کوین قدرت دسترسی به بازارهای مختلف را پیدا کنند.

[۱] Tulip Mania

[۲] Bitcrazy

[۳] Fiat

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *